რა არის ატოპიური დერმატიტი? ეს არის კანის ყველაზე გავრცელებული ქრონიკული ანთებითი დაავადება (ეგზემა), რომელიც ხასიათდება ძლიერი ქავილით, სიმშრალითა და ეპითელური ბარიერის დარღვევით.
სწრაფი ფაქტები დიაგნოსტიკისთვის:
- გავრცელება: შემთხვევათა 95% ვლინდება 5 წლამდე ასაკში.
- მთავარი მიზეზი: ხშირად დაკავშირებულია ცილა ფილაგრინის გენეტიკურ დეფიციტთან.
- ლოკალიზაცია: ჩვილებში - სახე და თავი; ბავშვებში - კიდურების მომხრელი ზედაპირები; მოზრდილებში - გენერალიზებული სახით.
- მკურნალობის საფუძველი: კანის მუდმივი დატენიანება (ემოლენტები) და გამღიზიანებელი ფაქტორების არიდება.
ატოპიური დერმატიტი: სიმპტომები, გამომწვევი მიზეზები და მართვა
რა ახასიათებს ატოპიურ დერმატიტს?
ატოპიური დერმატიტი, რომელსაც ხშირად ატოპიურ ეგზემასაც უწოდებენ, კანის ქრონიკული პათოლოგიაა. მისი ძირითადი ნიშნებია კანის გასქელება (ლიქენიფიკაცია), მუდმივი სიმშრალე და ინტენსიური ქავილი. დაავადება ხშირად თანაარსებობს სხვა ატოპიურ მდგომარეობებთან, როგორიცაა ასთმა, ალერგიული რინიტი ან კვებითი ალერგია.
გამოვლინების ასაკი და სტატისტიკა
როგორც დერმატოლოგიური დაკვირვებები და სტატისტიკა აჩვენებს, დაავადება უპირატესად ბავშვთა ასაკში იჩენს თავს:
- შემთხვევათა 85% ფიქსირდება სიცოცხლის პირველ წლებში.
- 95% დიაგნოსტირდება 5 წლამდე. მიუხედავად იმისა, რომ მოზარდობისას შესაძლოა სრული რემისია (სიმპტომების გაქრობა) დადგეს, ზრდასრულ ასაკში დაავადება ზოგჯერ კვლავ ბრუნდება. სქესობრივი განაწილება თითქმის თანაბარია (ქალებში ოდნავ მეტი სიხშირით - 1:1.4).
რა განაპირობებს დაავადების განვითარებას?
მთავარი ფაქტორი გენეტიკური წინასწარგანწყობაა. პაციენტების 80%-ში გვხვდება ცილა ფილაგრინის ნაკლებობა, რაც გენეტიკური მუტაციის შედეგია. ვინაიდან ეს ცილა კანში წყლის შენარჩუნებაზეა პასუხისმგებელი, მისი დეფიციტი იწვევს ბარიერის რღვევას და ანთებას.
გამამწვავებელი გარემო ფაქტორები:
- ინფექციები: მაგალითად, ოქროსფერი სტაფილოკოკი.
- ალერგენები: კვებითი პროდუქტები (რძე, კვერცხი, თხილი), მტვერი, ცხოველის ბეწვი.
- გამაღიზიანებლები: აგრესიული საპნები, შალის ან სინთეტიკური ქსოვილები.
- კლიმატი: ტემპერატურის მკვეთრი ცვალებადობა, სიცივე ან გადახურება.
- სხვა: სტრესი, თამბაქოს კვამლი და ჰორმონალური დისბალანსი.
კლინიკური სურათი ასაკობრივ ჭრილში
დაზიანების ადგილები იცვლება ასაკთან ერთად:
- ჩვილები (0-2 წელი): პროცესი იწყება სახიდან და თავის კანიდან (სებორეული დერმატიტის მსგავსად). ახასიათებს სისველე, ბუშტუკები და ლოყების ჰიპერემია.
- ბავშვები (2-12 წელი): გამონაყარი ინაცვლებს სახსრების მომხრელ ზედაპირებზე (იდაყვისა და მუხლის ფოსოები), ყელზე და მტევნებზე. კანი ხდება უხეში და გასქელებული.
- მოზრდილები (12 წლიდან): შემთხვევათა მხოლოდ მცირე ნაწილი (7-8%) გადადის ამ ფაზაში, სადაც დაზიანება შეიძლება იყოს გენერალიზებული და მოიცვას სხეულის ნებისმიერი უბანი.
დიაგნოსტიკა და მკურნალობის გზები
დიაგნოზი ძირითადად კლინიკურ ნიშნებზე დაყრდნობით ისმება. დერმატოლოგი აფასებს ქავილის ინტენსივობას, ეგზემის ტიპს და პაციენტის ანამნეზს. საჭიროებისას ტარდება სისხლში IgE-ს განსაზღვრა ან კანის ალერგიული ტესტები.
თერაპიის ძირითადი პრინციპები:
- ბაზისური მოვლა: კანის მუდმივი დატენიანება სპეციალური საშუალებებით.
- მედიკამენტოზური ჩარევა (გამწვავებისას): სტეროიდები, ანტიჰისტამინები, იმუნომოდულატორები ან ანტიბიოტიკები.
- ფოტოთერაპია: UVB სხივებით მკურნალობა, რომელიც ეფექტურია და ნაკლები გვერდითი მოვლენა აქვს.
პრაქტიკული რეკომენდაციები პაციენტებისთვის:
- გამოიყენეთ მხოლოდ PH 5.5 ნეიტრალური დასაბანი საშუალებები.
- ატარეთ ბუნებრივი ქსოვილის (ბამბის) ტანსაცმელი.
- აკონტროლეთ ოთახის ტემპერატურა (19-20°C) და ტენიანობა.
- მოერიდეთ ცხელ აბაზანას; დაბანის შემდეგ დაუყოვნებლივ დაიტენიანეთ კანი.
- შეზღუდეთ ის საკვები პროდუქტები, რომლებიც პირადად თქვენთან იწვევს რეაქციას.
ავტორი: მარიამ ჩაკვეტაძე დერმატოლოგ-ვენეროლოგიის რეზიდენტი, „ავერსის კლინიკა“
®
